Παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις που αφορούν την τύχη του Μαθήματος των Θρησκευτικών στο “νέο Λύκειο” , ο Σύνδεσμος μας απέστειλε την ακόλουθη Συνοπτική Αναφορά προς την αρμόδια επιτροπή της Βουλής των Ελλήνων (δια της Γραμματείας Προέδρου), την Πολιτική ηγεσία του Υπ. Παιδείας ΔΒΜΘ, καθώς επίσης και προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμο, την Διαρκή Ιερά Σύνοδο και τα πολιτικά κόμματα.

Η Αναφορά στη  έχει ως εξής:

Θεσσαλονίκη, 24/01/2012

 

   Βρισκόμαστε σε μια εποχή που η ανάγκη για ανθρωπιστική μόρφωση των νέων με γνώσεις, παιδεία και ήθος όλο και πιο πολύ μεγεθύνεται.

 Οι γνώσεις που παίρνει το παιδί στο σχολείο εμπεριέχουν θρησκευτικά, πολιτισμικά, ηθικοκοινωνικά και οικολογικά πρότυπα καθώς και άλλες παιδαγωγικές ευαισθησίες, έτσι ώστε να μπορεί βαθμιαία, να καλλιεργεί ή ακόμη και να διορθώνει τη σκέψη και το χαρακτήρα του.

   Το Mάθημα των Θρησκευτικών ως γνωστό συμβάλλει:

1.  στην εκπλήρωση του γενικού σκοπού της παιδείας

2. στον ειδικό του σκοπό, που είναι να βοηθά την παιδεία να εκπληρώνει το συνταγματικό της σκοπό που είναι «η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των μαθητών».

Έτσι, εκπληρώνεται με τον τρόπο αυτό, εκείνο που δέχονται όλες οι ευρωπαϊκές χώρες και όλες οι σύγχρονες παιδαγωγικές θεωρίες, ότι δηλαδή η αγωγή και η μόρφωση των μαθητών δεν μπορεί να είναι άσχετη με την κοινωνική, την πολιτισμική και τη θρησκευτική συνείδηση του τόπου στον οποίο ζουν και αναπτύσσονται.

Μια ενδεχόμενη θέσπιση από το Υπ. Παιδείας ΔΒΜΘ της προαιρετικότητας του μαθήματος των θρησκευτικών ή της μείωσης των ωρών διδασκαλίας στο «νέο Λύκειο», δημιουργεί τεράστιο κοινωνικό και πολιτισμικό πρόβλημα διότι:

Η ηθικοκοινωνική αγωγή και συμπεριφορά του μαθητή, ιδιαίτερα πάνω στην κρίσιμη ηλικία της εφηβείας, βασίζεται, εκτός των άλλων, στη θρησκευτική διάσταση της μαθήσεως που παρέχεται από το σχολείο. Τα θρησκευτικά γεγονότα, οι θρησκευτικές πράξεις, οι θρησκευτικοί συμβολισμοί καταλαμβάνουν ένα μεγάλο μέρος αυτού που ονομάζεται «περιβάλλον» του ελληνικού λαού.

Συνεπώς, πώς ο μαθητής θα συνειδητοποιήσει την πολιτισμική του ιδιαιτερότητα και πως θα διατηρήσει μια υγιή θρησκευτικότητα, όταν θα αποστερείται αυτές τις βασικές γενικές θεολογικές γνώσεις;

   Επισημαίνεται τέλος ότι το μάθημα των θρησκευτικών προσφέρει πρότυπα ζωής, σχέσεων και συμπεριφοράς, από πλευράς αγωγής, στην καλλιέργεια του κοινοτισμού απέναντι στη μάστιγα της ατομοκρατίας, η οποία γεννά τη φιλαργυρία, τον πόλεμο των συμφερόντων, των διαιρέσεων και των συγκρούσεων. Το μάθημα ακόμη, προάγει την εσωτερική ειρήνη έναντι της βίας, της τρομοκρατίας, της απανθρωπιάς, καλλιεργεί την αγάπη, την πραότητα, την φιλαδελφία, την καλοσύνη, την αλληλεγγύη, έναντι του μίσους, της οργής, της καταπίεσης, της εκμετάλλευσης, της αδιαφορίας για τον «άλλο». Καταπολεμά θρησκευτικές προλήψεις, δεισιδαιμονίες, προκαταλήψεις και αντιλήψεις που πολύ συχνά οδηγούν σε παρεκκλίσεις, φανατισμούς, ακρότητες και φονταμενταλισμούς.

Για όλους τους παραπάνω λόγους ζητούμε:

1. Τη διατήρηση της υποχρεωτικότητας του Μαθήματος των Θρησκευτικών σε όλες τις τάξεις του Λυκείου

2. Τη διατήρηση των ωρών διδασκαλίας του Μαθήματος όπως είναι μέχρι τώρα, δηλαδή: 2 ώρες στην Α΄ Λυκείου, 2 ώρες στη Β΄ Λυκείου (και 2 ώρες στη Γ΄ Λυκείου, ώστε να συνάδει με την προτεινόμενη δομή)

Θα μπορούσαμε να επεκταθούμε σε επιπλέον ζητήματα που άπτονται της θρησκευτικής αγωγής στη πατρίδα μας αλλά λόγω οικονομίας του χρόνου επιφυλασσόμαστε στα παραπάνω σημεία, με την ελπίδα να εισακουστεί η έκκληση μας αυτή για την παροχή μιας αυθεντικής, σύγχρονης και ολοκληρωμένης εκπαίδευσης, που σε κάθε περίπτωση περνά μέσα και από το Μάθημα των Θρησκευτικών.

                                                                            Από τη Διοικούσα Επιτροπή

Σε ανταπόκριση πρόσκλησης του Παραρτήματος της ΠΕΘ Ν. Λάρισας, ο Καθηγητής της Παιδαγωγικής-Χριστιανικής Παιδαγωγικής κ. Ηρακλής Ρεράκης και μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του Συνδέσμου μας, παρουσίασε τις «Παιδαγωγικές διαστάσεις του νέου Προγράμματος Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού και Γυμνασίου», στις 14/01/2012. 

Όπου επισημάνθηκαν τα εξής:

α) Η κατάρτιση των Προγραμμάτων Σπουδών πραγματοποιήθηκε χωρίς να ζητηθεί η γνώμη τη Εκκλησίας, των Θεολογικών Σχολών και των Ενώσεων που εκπροσωπούν το σύνολο των θεολόγων.

β) Τα νέα Προγράμματα Σπουδών ανατρέπουν τόσο τον θεολογικό χαρακτήρα όσο και το ορθόδοξο περιεχόμενο του μαθήματος των Θρησκευτικών.

γ) Τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα θέτουν ως πρωταρχικό μέλημα τους την διαχείριση της διαφορετικότητας εις βάρος της ολόπλευρης και αρμονικής ανάπτυξης της προσωπικότητας του μαθητή.

δ) Μετατρέπει τη Θεολογία της ορθοδόξου Εκκλησίας σε θεολογία πολυπολιτισμικότητας, θέτοντας τη διδασκαλία του μαθήματος στην υπηρεσία των στόχων της παγκοσμιοποίησης.

ε) Σε καμία τάξη του Δημοτικού και του Γυμνασίου δεν διατηρείται ως στόχος των Θρησκευτικών η σχέση με το Θεό και η καλλιέργεια της Ορθόδοξης χριστιανικής θρησκευτικής συνείδησης.

στ) Τα περιεχόμενα των Προγραμμάτων Σπουδών λαμβάνουν υπόψη τις προσληπτικές ικανότητες των μαθητών στους οποίους απευθύνονται προτείνοντας θεματολογίες που βρίσκονται ατό επίπεδο του Λυκείου και άνω.

ζ) Η υλη των Προγραμμάτων Σπουδών είναι δομημένη σε ένα θέμα πλαίσιο συγκρητισμού και θρησκειολογίας, δημιουργώντας προϋποθέσεις θρησκευτικής σύγχυσης και αδιαφορίας.

η) Τα Προγράμματα Σπουδών, όπως επισήμανε ο κ. καθηγητής, καταρτίσθηκαν εν αγνοία των γονέων των μαθητών και πρότεινε την ενημέρωση των Συλλόγων και των Ομοσπονδιών των Γονέων, οι οποίοι έχουν την αποκλειστική ευθύνη για τη θρησκευτική αγωγή των παιδιών τους.

θ) Αποτελούν παραπλάνηση των Ελλήνων οι εσκεμμένες προσπάθειες που γίνονται προκειμένου να παρουσιάζονται οι χώρες της Ευρώπης είτε ότι δεν περιλαμβάνουν το ΜτΘ στα προγράμματα των σπουδών τους είτε ότι αυτό διδάσκεται ως θρησκειολογία. Η αλήθεια είναι ότι στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι χώρες της Ευρώπης συμπεριλαμβάνουν το χριστιανικό μάθημα στο πρόγραμμα σπουδών τους.

Επιπλέον τονίστηκε ότι

Το Μάθημα των Θρησκευτικών στην Ελλάδα δεν είναι ομολογιακού χαρακτήρα, αλλά το χαρακτηρίζουν έτσι αυτοί που φοβούνται την κατάργησή του ή τη μετατροπή του χαρακτήρα του και εκείνοι που εσκεμμένα το χαρακτηρίζουν έτσι, προκειμένου να το καταργήσουν ή να το μεταλλάξουν, όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση με το νέο πρόγραμμα σπουδών. 

Ο κ. Ρεράκης, αφού αναφέρθηκε αναλυτικά στο σκεπτικό του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου μίλησε για μετάλλαξη του μαθήματος, έκρινε ανησυχητική την εισαγωγή εννοιών ξένων προς την Ορθόδοξη Θεολογία, όπως «θρησκευτική πολυπολιτισμικότητα», «πολυφωνική διδασκαλία» και «πολιτισμικό και θρησκειολογικό περιεχόμενο» και εξέφρασε τις σοβαρές επιφυλάξεις του για το αν μπορούν μαθητές δημοτικού και γυμνασίου να ανταποκριθούν παιδαγωγικά στο υψηλό γνωσιολογικό και εννοιολογικό επίπεδο που θέτουν τα νέα πρόγραμματα σπουδών.

       

Ο Σύνδεσμος Θεολόγων Μακεδονίας-Θράκης εύχεται σε όλα τα μέλη και τους φίλους του 

                 Καλά Χριστούγεννα και ευλογημένος ο νέος χρόνος 2012.

                                                                                  7  Δεκεμβρίου 2011

Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,

            

              Με ιδιαίτερη χαρά σας γνωρίζουμε την πρόσκληση του Εργαστηρίου Παιδαγωγικής-Χριστιανικής Παιδαγωγικής του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ. Η εκδήλωση εντάσσεται στα πλαίσια του προγράμματος εκδηλώσεων του Εργαστηρίου για την Χριστιανική Αγωγή και τον Πολιτισμό. Η παρουσία όλων των μελών μας κρίνεται απαραίτητη.

 

                                                                                   Από τη Διοικούσα Επιτροπή.

                

 

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το Εργαστήριο Παιδαγωγικής – Χριστιανικής Παιδαγωγικής

σας προσκαλεί στην Επιστημονική Εσπερίδα με θέμα:

 

 π α ι δ ε ί α   &   π α ι δ ί

 στο έργο του Παπαδιαμάντη

 

που θα πραγματοποιηθεί την

Δευτέρα 12 Δεκεμβρίου 2011 και ώρα 18.00,

στο Αμφιθέατρο της Θεολογικής Σχολής (1^ος όροφος),

στο κτίριο της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

 

Με κάθε τιμή,

 

Ο Διευθυντής του Εργαστηρίου

Καθηγητής Ηρακλής Ρεράκης

 

            Το Πρόγραμμα της Εσπερίδας έχει ως εξής:

18.00 Χαιρετισμοί   Προβολή βίντεο με στοιχεία από τη βιογραφία και το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη   18.15 «Ο Παπαδιαμάντης και τα “φώτα” της Ευρώπης» Αθανάσιος Καραθανάσης, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ – Πρόεδρος Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας  Συζήτηση   18.50 «Η αγωγή του παιδιού στον Παπαδιαμάντη» Ηρακλής Ρεράκης, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ Συζήτηση   19.25 «Παιδικά όνειρα στον Παπαδιαμάντη:          τα δαιμόνια στο ρέμα και η βασιλική δρυς» Μαρία Ιατρού, Επ. Καθηγήτρια Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ Συζήτηση   20.00 «O λόγος του παιδιού και οι λειτουργίες του          στα διηγήματα του Παπαδιαμάντη» Mαρία Καραΐσκου, Λέκτορας Σχολής Επιστημών Αγωγής Πανεπιστημίου Κρήτης Συζήτηση   20.35 Μεταπτυχιακοί φοιτητές διαβάζουν Παπαδιαμάντη

*Θα προεδρεύσει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Χρήστου

                    

Θεσσαλονίκη, 4 Νοεμβρίου 2011

Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,

Με την ευκαιρία της πρόσφατης έναρξης της νέας σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς 2011-2012, θα θέλαμε να εκφράσουμε προς όλους τους συναδέλφους (διορισμένους και αδιόριστους) τις θερμότερες ευχές μας για καλή επιτυχία, πνευματική προκοπή και κάθε πρόοδο στη μελέτη των θεολογικών γραμμάτων.

Δυστυχώς η φετινή έναρξη της νέας εκπαιδευτικής περιόδου σημαδεύτηκε από τις θλιβερές οικονομικές εξελίξεις για την πατρίδα μας. Οι συνέπειες τους στο πιο ελπιδοφόρο κομμάτι της χώρας μας, τη νεολαία είναι εμφανείς και θα πρέπει να μας προβληματίσουν. Θεωρούμε επιβεβλημένη πλέον την ανάληψη δραστικών πρωτοβουλιών από τους πνευματικούς ταγούς, ιδιαιτέρως δε την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, για την ανάδειξη μιας νέας πορείας, πρωτίστως πνευματικής αλλά και πρακτικής στα πλαίσια της κοινωνικής της διακονίας.

Η πορεία των θεμάτων για το Μάθημα των Θρησκευτικών στην τυπική εκπαίδευση, η θέση της ειδίκευσής μας στις νέες δομές που αναπτύσσονται για τη δια Βίου Μάθηση και τις ευκαιρίες που διανοίγονται, η απορρόφηση των λαϊκών θεολόγων σε όλες τις διακονίες της Εκκλησίας μας, είναι ζητήματα που με άοκνο ενδιαφέρον θα υπηρετήσουμε και τη φετινή χρονιά.

Με την ευκαιρία σάς γνωρίζουμε τις ενέργειες μας για το θέμα αποκλεισμού των εκπαιδευτικών Θεολόγων από τα Προγράμματα Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών (ΤΠΕ) β’ επιπέδου. Ο Πρόεδρος του Οργανισμού Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών με τον οποίο επικοινωνήσαμε μας ενημέρωσε ότι δεν οργανώθηκε το εν λόγω Σεμινάριο για τους Θεολόγους επειδή δεν ήταν έτοιμο το λογισμικό από το αντίστοιχο τμήμα Θεολόγων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και ότι για τον ίδιο λόγο έμειναν εκτός και άλλες ειδικότητες.
Στο σημείο αυτό αισθανόμαστε την ανάγκη να τονίσουμε ότι ο όποιος αποκλεισμός είναι αντισυνταγματικός, πέρα από το γεγονός ότι δημιουργεί αδικίες για τον κλάδο μας. Εκφράζουμε τη δυσφορία μας και ζητούμε να αποκατασταθεί σύντομα η αδικία, όπως άλλωστε δεσμεύτηκε γι’ αυτό και ο Πρόεδρος του Οργανισμού (ΟΕΠΕΚ), με την προϋπόθεση ότι θα λάβει το λογισμικό από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Τέλος καλούμε σε ενεργητικό ενδιαφέρον, όλους τους συναδέλφους για τις εξελίξεις που αναμένονται, καθώς και τις αποφάσεις που δρομολογούμε, για την ανανέωση του διοικητικού σχήματος του Συνδέσμου μας, ώστε να καταρτιστεί ένα σύγχρονο και ενιαίο διεκδικητικό πλαίσιο και με τις υπόλοιπες Ενώσεις των Θεολόγων.

Εκ της Διοικούσας Επιτροπής.

Προς τα μέλη του Συνδέσμου Θεολόγων Μακεδονίας – Θράκης

Σας ενημερώνουμε ότι 2 εξέχοντα μέλη του Συνδέσμου μας κατέρχονται ως υποψήφιοι στις εκλογές για την ανάδειξη Προέδρου
και Αναπληρωτή Προέδρου του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας
θα διεξαχθούν στις 17 Ιουνίου 2011 στο Δ’ αμφιθέατρο της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ.
Διάρκεια εκλογών 10.00 π. μ. – 17.00 μ.μ.
Υποψήφιος Πρόεδρος κ. Αθανάσιος Καραθανάσης και υποψήφιος για τη θέση του Αναπλ. Πρόεδρου ο κ. Ηρακλής Ρεράκης.

Η συμμετοχή των μεταπτυχιακών φοιτητών και υποψηφίων διδακτόρων – μελών μας θεωρείται απαραίτητη.

Από την ομάδα διαχείρισης του Ιστολογίου

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΒΜΘ
για το Θ.Μ. στο “Τεχνολογικό Λύκειο”

Μια ακόμη διάψευση των προσδοκιών μας για μια ουσιαστική αναβάθμιση της παρεχόμενης εκπαίδευσης μέσω και του Θρησκευτικού Μαθήματος, στις νέες δομές που αναπτύσσονται για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ήρθε να προστεθεί με τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας για το Τεχνολογικό Λύκειο.
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση μέχρι σήμερα είναι άκρως απογοητευτική, αναφορικά με την γενικής παιδείας μόρφωση που παρέχει στους μελλοντικούς τεχνίτες και επαγγελματίες της χώρας μας.
Η εποχή μας με τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, τον καταιγισμό των πληροφοριών, τις συγχύσεις που προκαλεί η αλματώδης ανάπτυξη των θετικών και εμπειρικών κλάδων, προϋποθέτει τη δόμηση ισχυρών ηθικά προσωπικοτήτων, την αναγνώριση αξιακών προτύπων και τη δυνατότητα κριτικής σκέψης στην εφαρμογή των κανόνων δεοντολογίας, που τόσο αναγκαίοι καθίστανται στη σημερινή κοινωνική σφαίρα της αλληλεπίδρασης.
Η υψηλή παιδαγωγική αξία, η δια-θεματική δυναμική, η προσαρμοστικότητα σε ιδιαίτερες απαιτήσεις και σε καινοτόμες διδακτικές πρακτικές του Μαθήματος των Θρησκευτικών είναι γνωστές, αναγνωρισμένες, μετρήσιμες και έχουν επισταμένως υποστηριχθεί κατά καιρούς από τις επιστημονικές ενώσεις των Θεολόγων.
Με το υπόμνημά μας αυτό καλούμε την πολιτική ηγεσία και τους υπηρεσιακούς παράγοντες του Υπουργείου Παιδείας, να αφουγκραστούν την αγωνία μας για τη νέα μορφή της επαγγελματικής – τεχνικής εκπαίδευσης, η οποία θα πρέπει να ξεπεράσει τις αγκυλώσεις του χτες και να εμπλουτιστεί ικανοποιητικά με ανθρωπιστικά μαθήματα μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και το Μάθημα των Θρησκευτικών.
Το γεγονός ότι στην επόμενη σχολική χρονιά (2011 -2012), θα εφαρμοσθεί μεταβατικό ωρολόγιο πρόγραμμα σπουδών στην Α’ τάξη των ΕΠΑ.Λ, δίνει την ευκαιρία να προλάβουμε μια ακόμη μεταρρύθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης «άνευρη» ως προς την ουσιαστική της σχέση με τη Γενική Παιδεία. Με το ίδιο σθένος και την ίδια αγωνία ως προς την τύχη της θρησκευτικής αγωγής στο Νέο Λύκειο, σας καλούμε για άμεση επανεξέταση της θέσης του Θ.Μ. και στο Τεχνολογικό Λύκειο. Εξάλλου, η Α’ τάξη είναι κοινή και για τους δύο τύπους της μεταγυμνασιακής εκπαίδευσης.
Οι θέσεις μας εδράζονται στο γεγονός ότι και με τις προτάσεις που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας για ακόμη μία φορά το Θ.Μ. περιθωριοποιείται και περιορίζεται στο πλαίσιο της μονόωρης διδασκαλίας η οποία έχει αποδειχθεί παιδαγωγικά ως λάθος. Επισημαίνουμε ότι το Θ.Μ. , μέσα από τη θεματική, τη διαλεκτική και τις προσεγγίσεις του, μπορεί να συμβάλλει αποτελεσματικά στην ηθική, ψυχική και κοινωνική «θωράκιση» των μαθητών, έναντι των προκλήσεων του νέου κόσμου που έρχεται και να καλλιεργήσει αυθεντικά το σεβασμό στον «άλλο», την ειρήνη και την αλληλεγγύη μεταξύ ανθρώπων και λαών.
Το Θ.Μ. δεν αποτελεί ένα ακόμη θεωρητικό μάθημα από το χώρο των κοινωνικών επιστημών, αλλά μπορεί να καταστεί ένα πολυδύναμο εργαλείο αγωγής. Με άξονα την ψυχική συγκρότηση και την πνευματική ωρίμανση των μαθητών, το Θ.Μ. συμβάλλει εκτός των άλλων στην ιστορική και γλωσσική κατάρτιση των μαθητών, στη διαμόρφωση της πολιτισμικής τους συνείδησης, στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, στην καλλιέργεια του ηθικού προβληματισμού σε τέτοιο βαθμό, που κανένα άλλο μάθημα δεν μπορεί να προσφέρει.
Παρακαλούμε για την άμεση ανταπόκρισή σας προ των ενστάσεων μας, προκειμένου να επιτευχθεί μια ορθότερη μεταρρύθμιση της τεχνολογικής εκπαίδευσης, που να έχει ως κύριο στόχο, παράλληλα με την επαγγελματική εξειδίκευση, την πνευματική, κοινωνική, πολιτισμική και τελικά ανθρωπιστική κατάρτιση των νέων μας.

Η Διοικούσα Επιτροπή

Σ Υ Ν Δ Ε Σ Μ Ο Σ Θ Ε Ο Λ Ο Γ Ω Ν Μ Α Κ Ε Δ Ο Ν Ι Α Σ – Θ Ρ Α Κ Η Σ
Γραφείο 404, Θεολογική Σχολή ΑΠΘ, 54624 Θεσσαλονίκη
Τηλ. Επικ.– fax: 2310 997113, mail: theologoi@gmail.com, http://theologoi.wordpress.com

Θεσσαλονίκη, 2.05.2011
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΘΕΣΕΙΣ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ

Κατά τη συνάντηση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος με εκπροσώπους των Θεολογικών Σχολών και των Θεολογικών Ενώσεων και Συνδέσμων της χώρας την 30η Απριλίου 2011 στο Διορθόδοξο Κέντρο της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ι. Μ. Πεντέλης) το σύνδεσμό μας εκπροσώπησν τα μέλη του Συνδέσμου, ο καθηγητής της Παιδαγωγικής του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας κ. Ηρακλής Ρεράκης και ο υποψ. Διδάκτωρ του ίδιου Τμήματος θεολόγος Καθηγητής Ευάγγελος Πεπές, οι οποίοι μετέφεραν στη συνάντηση τις παρακάτω θέσεις του Συνδέσμου:
Η Εκκλησία, με βάση τη θεολογική και την ανθρωπολογική της διδασκαλία, έχει μια ολιστική προσέγγιση ως προς την παιδεία του νέου ανθρώπου. Στο σχέδιο για το Νέο Λύκειο γίνεται ένα παιδαγωγικό και ανθρωπολογικό λάθος, αφού υπερτιμάται η οικονομική και επαγγελματική πλευρά της μόρφωσης του νέου και υποβαθμίζεται η πνευματική, ηθική, κοινωνική και συναισθηματική. Είναι παράδοξο να προσπαθούμε να πείσουμε το Υπουργείο της Παιδείας για το τι σημαίνει ολοκληρωμένη παιδεία, μόρφωση και αγωγή ή πώς μορφώνεται στο σχολείο ο μαθητής για να γίνει ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος.
Ο ισχύων εκπαιδευτικός νόμος 1566 του 1985 στο 1ο άρθρο και στην 1η παράγραφο, αναφερόμενος στο θέμα αυτό, είναι εντελώς σαφής: «Σκοπός της Εκπαίδευσης είναι να συμβάλλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών. Ειδικότερα υποβοηθεί τους μαθητές να γίνονται ελεύθεροι, υπεύθυνοι δημοκρατικοί πολίτες, να εμπνέονται από αγάπη προς τον άνθρωπο, τη ζωή και τη φύση, να διακατέχονται από πίστη προς την πατρίδα και τα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης χριστιανικής παράδοσης και να αποκτούν μέσα από τη σχολική τους αγωγή κοινωνική ταυτότητα και συνείδηση». Το Σύνταγμα επίσης (άρθρ. 16) ορίζει σαφώς ως στόχο της ελληνικής παιδείας την «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης».
Δεν κατανοούμε τους λόγους, που το Υπουργείο παιδείας παραβαίνει το Σύνταγμα και τον ίδιο τον ισχύοντα εκπαιδευτικό νόμο, σύμφωνα με τον οποίο μία από τις κύριες λειτουργίες του σχολείου είναι η κοινωνικοποίηση του μαθητή, που σημαίνει μια εσωτερίκευση τρόπων σκέψης και ζωής, συμπεριφορών, στάσεων, προτύπων, αρετών αξιών, που έχουν κληροδοτηθεί ως ελληνική ταυτότητα, μέσα από τη ζώσα κοινωνικοπολιστισμική και εκκλησιαστική παράδοση.
Το νέο σχέδιο για το Λύκειο, ειδικά σ’ αυτήν την ιστορική συγκυρία, θα έπρεπε, όχι να μειώνει, αλλά να ενισχύει τη γενική ανθρωπιστική κατάρτιση. Είναι αναγκαίο να βλέπουμε προφητικά το μέλλον, οπλίζοντας τους νέους μας, όχι μόνον με προσόντα που προάγουν την παραγωγικότητα, αλλά και με στοιχεία που τους βοηθούν να αντιμετωπίζουν με ανθρώπινο πρόσωπο και με κοινωνική, ηθική και πνευματική ευθύνη τις καταστάσεις, τις δυσκολίες και τα προβλήματα της ζωής, προσβλέποντας στην αιωνιότητα.
Είναι απορίας άξιον πως, ενώ η ίδια η υπουργός τονίζει ότι το νέο Λύκειο στοχεύει σε «αξίες», «συλλογικότητα», «αλληλεγγύη», «σεβασμό στους άλλους», ώστε να μπορεί να γίνει ο μαθητής «συνειδητός Έλληνας πολίτης του κόσμου, γνώστης της ταυτότητάς του στο σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον», στη συνέχεια υποβαθμίζει και αποδυναμώνει το μάθημα των θρησκευτικών, που, εκτός από τον πνευματικό και θεολογικό του προσανατολισμό, αποτελεί, επίσης, ένα βασικότατο ανθρωπιστικό και κοινωνικό μάθημα του σχολικού Προγράμματος, που υπηρετεί σε βάθος τους παραπάνω στόχους που θέτει και η ίδια η Υπουργός.

Γι΄ αυτούς τους λόγους καταλήγουμε στις παρακάτω προτάσεις:

1. Ως προς το θέμα της προαιρετικότητας του θρησκευτικού μαθήματος στη Γ΄ Λυκείου, θεωρούμε ότι η καθιέρωσή της, είναι βέβαιο ότι θα πλήξει κυριολεκτικά το όλον της Γενικής Παιδείας στο Λύκειο. Ο έφηβος στην ηλικία αυτή έχει αναπτύξει την ικανότητα της κριτικής του σκέψης και θα μπορούσε, πλέον, μέσα από ένα δημιουργικό διάλογο και μια πλούσια θεματολογία, όπως αυτή που του προσφερόταν έως τώρα, στο μάθημα της χριστιανικής ηθικής να συνειδητοποιεί και να αφομοιώνει αξίες, πρότυπα και τρόπους ζωής, που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του. Η τοποθέτηση του Θρησκευτικού μαθήματος στο Πρόγραμμα της Γ΄ Λυκείου σε μια θέση που είναι βέβαιο ότι κανείς μαθητής δεν θα το επιλέξει, αφού θα προτιμήσει αναγκαστικά άλλα μαθήματα που σχετίζονται άμεσα με τις πανελλαδικές εξετάσεις και την επιτυχία του σ’ αυτές, στερείται παιδαγωγικής θεμελίωσης.
Υπογραμμίζεται ότι η θεματολογία της διδακτέας ύλης της Γ΄ Λυκείου περιλαμβάνει θέματα ανεκτίμητης σπουδαιότητας για την ολοκλήρωση της διαδικασίας κοινωνικοποίησης του μαθητή όπως: Η ηθική συνείδηση, η ελευθερία, το κοινωνικό πρόβλημα, η ειρήνη, τα δύο φύλα, ο γάμος, η οικογένεια, η αυτοκτονία, τα ναρκωτικά, ο προβληματισμός για την τεχνολογία, το οικολογικό πρόβλημα, η βιοηθική, ο προβληματισμός για την πληροφορική και τα ΜΜΕ, το πρόβλημα του άγχους, η χαρά, η λύπη, το θέμα του θανάτου κ.ά.
Στην πραγματικότητα είναι πλέον εμφανές ότι το θρησκευτικό μάθημα, με αυτή την υποβάθμισή του στο επίπεδο του επιλεγομένου, εντάσσεται μόνον τυπικά στο πρόγραμμα της Γ΄ Λυκείου. Η πρότασή μας είναι να παραμείνει το μάθημα υποχρεωτικό και να γίνει δίωρο στη Γ΄ Λυκείου.

2. Ως προς το θέμα της μονόωρης διδασκαλίας του θρησκευτικού μαθήματος στη Β΄ Λυκείου, θωρούμε θετική την πρόταση για τη διατήρηση της υποχρεωτικότητάς του στη Β΄ Λυκείου. Η εμπειρία μας, όμως, δείχνει ότι η μία ώρα διδασκαλίας είναι ανεπαρκής και μη αποτελεσματική. Η ίδια η Υπουργός ενώ τόνισε στην πρότασή της ότι «η έννοια του μονόωρου μαθήματος δεν υφίσταται στο νέο Λύκειο» στη συνέχεια, εντελώς αυθαίρετα και άνευ αιτιολόγησης καθιστά μόνο το μάθημα των θρησκευτικών μονόωρο σε σχέση με όλα τα μαθήματα του Λυκείου.
Τονίζεται ότι στη Β΄ Λυκείου οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να διδαχθούν συστηματικά και με κριτική σκέψη θέματα πίστεως και υπαρξιακά όπως: Δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου, παράδοση, πίστη και πλουραλισμός, φανατισμός και ανεξιθρησκία, θρησκεία και κράτος, ελληνισμός και χριστιανισμός, πίστη και επιστήμη, χριστιανισμός και πολιτισμός. Διδάσκονται ακόμα το φαινόμενο της θρησκείας και βασικά στοιχεία για τα σπουδαιότερα θρησκεύματα και τις πιο διαδεδομένες θρησκευτικές κινήσεις του κόσμου, όπως η αρχαία ελληνική θρησκεία, ο Ιουδαϊσμός, το Ισλάμ, ο Ινδουισμός, ο Βουδισμός, η γιόγκα κ.ά. Είναι βέβαιο ότι ο θεολόγος καθηγητής με μία ώρα μόνον στη Β΄ Λυκείου δεν θα μπορέσει να διεξέλθει τα θέματα αυτά επαρκώς.
Η πρότασή μας είναι να παραμείνει το μάθημα στη Β΄ Λυκείου δίωρο.

3. Ως προς το θέμα της αλλαγής του τίτλου του μαθήματος στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου θεωρούμε εντελώς αυθαίρετη την πράξη του Υπουργείου Παιδείας, διότι έτσι επιχειρείται μετατροπή του χαρακτήρα του μαθήματος προς μια θρησκειολογική κατεύθυνση, χωρίς διάλογο και διαβούλευση, χωρίς παιδαγωγική επεξεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους θεολογικούς φορείς και κυρίως χωρίς την ενημέρωση και τη γνώμη της Εκκλησίας.
Σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες οι Εκκλησίες έχουν καθοριστικό λόγο και ρόλο για όλα τα θέματα που αφορούν στη θρησκευτική αγωγή και μόνον στη χώρα μας συμβαίνει αυτό το παράδοξο φαινόμενο, κατάλοιπο ίσως μιας ιδεολογικής προκατάληψης και ενός συνδρόμου προοδευτισμού, που διακατέχει διαχρονικά τους εκάστοτε ιθύνοντες του Υπουργείου Παιδείας ως προς τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών.
Ωστόσο το θέμα αυτό είναι ένα θέμα παιδείας των ελλήνων και όχι θέμα ιδεολογικών συναρτήσεων ή συμβιβασμών και υπολογισμών. Δεν γνωρίζουμε τους λόγους που στρέφει το Υπουργείο το μάθημα σε μια τέτοια θρησκειολογική κατεύθυνση, αντίθετη με τη Νομοθεσία και τη θρησκευτική ταυτότητα και συνείδηση των ορθοδόξων Ελλήνων γονέων και πολιτών. Θεωρούμε ότι το θέμα αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο και προδιαγράφει προθέσεις μη ειλικρινούς διαλόγου, ελλιπούς συνεργασίας και αλληλοκατανοήσεως της Πολιτείας έναντι της Εκκλησίας. Ελπίζουμε να μην χρησιμοποιηθεί το θέμα των αλλοδαπών μαθητών, που κατά καιρούς χρησιμοποιείται ως επιχείρημα, για τη μετατροπή του μαθήματος σε θρησκειολογικό, χωρίς ουσιαστικά παιδαγωγικά και επιστημονικά ερείσματα.

Για το επιχείρημα αυτό πρέπει να επισημανθούν τα παρακάτω:
Α. Δεν έχει καταστεί έως τώρα εφικτός ο προσδιορισμός του ακριβούς αριθμού των αλλοδαπών, που βρίσκονται στη χώρα, ούτε οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Είναι προφανές, από την άλλη πλευρά, ότι η επιτυχία μιας εκπαιδευτικής πολιτικής, ευαισθητοποιημένης σε θέματα αλλοδαπών, εξασφαλίζεται μόνον έπειτα από την καταγραφή των ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων των αλλοδαπών της χώρας καθώς επίσης και του ποσοστού των αλλοδαπών μαθητών που φοιτούν στο Λύκειο.
Β. Οι αλλαγές στο μάθημα των θρησκευτικών γίνονται στο όνομα των αλλοδαπών αλλά όχι με βάση τις εκπεφρασμένες τους πεποιθήσεις και προτάσεις. Οι αλλοδαποί είναι οργανωμένοι σε συλλόγους και συνδέσμους. Η καταγραφή των θέσεών τους, σχετικά με το μάθημα των θρησκευτικών και των πιθανών προτάσεών τους, θα αποτελούσε ασφαλέστερο και αντικειμενικότερο οδηγό από την προσωπική εκτίμηση ειδικών και μη, οι οποίοι κατά καιρούς προτείνουν, στο όνομά τους, αλλαγές για το μάθημα των θρησκευτικών. Πάντως ένα ασφαλές δείγμα των προθέσεων των αλλοδαπών έναντι του μαθήματος των θρησκευτικών, το οποίο, όμως, συστηματικά και μεθοδευμένα δεν λαμβάνει υπόψη το Υπουργείο Παιδείας και όλοι οι άλλοι θρησκειολογούντες, είναι η συμμετοχή της συντριπτικής πλειονοψηφίας των αλλοδαπών μαθητών στη διδασκαλία του μαθήματος στο σχολείο, αν και, με βάση τις Υπουργικές Αποφάσεις, δικαιούνται απαλλαγής.
Πρέπει να σημειωθεί μάλιστα ότι πολλοί από τους αλλοδαπούς αντιμετωπίζουν το μάθημα των θρησκευτικών ως ένα από τα μαθήματα που θα τους βοηθήσουν ουσιαστικά στην πλήρη ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία.
Η πρότασή μας είναι να παραμείνουν και για τις δύο τάξεις (Β΄ και Γ΄ Λυκείου) οι μέχρι σήμερα χρησιμοποιούμενοι τίτλοι του μαθήματος των θρησκευτικών, δηλαδή, για τη Β΄ Λυκείου «Χριστιανισμός και Θρησκεύματα» και για τη Γ΄ Λυκείου «Θέματα Χριστιανικής Ηθικής», διότι κατά γνώμη μας δεν υφίστανται αντικειμενικοί και επιστημονικοί λόγοι αλλαγής του χαρακτήρα του μαθήματος στο Λύκειο.
Με βάση τα παραπάνω επισημαίνουμε την αναγκαιότητα βελτιώσεων του σχεδίου που είδε το φως της δημοσιότητας και καλούμε την Υπουργό Παιδείας να τηρήσει τις υποσχέσεις της, σχετικά με τη δυνατότητα διαβούλευσης με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και την Εκκλησία, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι θέσεις, ώστε να προκύψει το τελικό βελτιωμένο Πρόγραμμα του Νέου Λυκείου.

H ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Μ. Πέμπτη 21-04-2011

Αγαπητές συναδέλφισες
Αγαπητοί συνάδελφοι,

Τις άγιες ημέρες που διερχόμαστε έχουμε τη θαυμάσια ευκαιρία να αναλογιστούμε και να βιώσουμε τα σεπτά πάθη του Κυρίου μας. Και είναι μια ακόμη ιδανική ευκαιρία για ησυχία και άσκηση, για μετάνοια και κάθαρση, για τον αναγκαίο αυτοέλεγχο και αυτοκριτική που θα μας οδηγήσει στην βελτίωση του εαυτού μας και κατ’ επέκταση του συνόλου.

Στην υλιστική εποχή που ζούμε, όπου οι κοινωνίες του κόσμου τούτου μας ωθούν στην ατομοκρατία, επικυρώνεται -δυστυχώς- η ποικιλία των ελαττωμάτων και των προβλημάτων μας, όπως είναι: η αποξένωση και η ιδιοτέλεια, με τις θλιβερές συνέπειές της, η τρομοκρατία, η περιβαλλοντική καταστροφή, η ανισότητα των δύο φύλων, η εγκληματικότητα, οι εθνοφυλετικές διακρίσεις και άλλα γνωστά λυπηρά φαινόμενα αποϊεροποίησης του ανθρώπινου βίου και υποτίμησης της αξίας της ανθρώπινης ζωής.

Οι απαντήσεις σε αυτές τις προκλήσεις βρίσκονται στην Εκκλησία μας. Ιδιαίτερα τις ημέρες αυτές της Μεγάλης Εβδομάδας, που βιώνουμε τη μεγάλη φιλανθρωπία του Χριστού και την Σταυρική Του θυσία, ας μη λησμονούμε ότι αυτή έγινε για την σωτηρία του ανθρώπου και του κόσμου.

Η πρόσκληση του Κυρίου μας είναι σταυρική και ταυτόχρονα αναστάσιμη, απευθύνεται σε όλους μας και στον καθένα ξεχωριστά. Το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεώς Του, της νίκης Του επί της φθοράς και του θανάτου, προσφέρει στους δύσκολους καιρούς που περνάμε χαρά, αισιοδοξία και ελπίδα.
Γιατί, όπως σημειώνει και ο ιερός Χρυσόστομος, “η λύπη είναι μόνο για την αμαρτία, σε όλα τα άλλα απαιτείται γενναιότητα”.
Με αγωνιστικό φρόνημα λοιπόν, εμπρός στις δυσκολίες της ζωής και στα προβλήματα του κλάδου μας, ευχόμαστε ολόψυχα σε όλα τα μέλη και τους φίλους του Συνδέσμου μας Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση.

Η Διοικούσα Επιτροπή

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Με αφορμή τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων για το «νέο Λύκειο» αισθανόμαστε την ανάγκη να εκφράσουμε την έντονη δυσαρέσκεια και απογοήτευση των μελών μας για την εκ νέου υποβάθμιση της θέσης του Θρησκευτικού Μαθήματος.
Η υποτίμηση αυτή συνίσταται στην μεγάλη μείωση των ωρών διδασκαλίας του (περίπου 40%) αφού στη μεν Β΄ Λυκείου το μάθημα των θρησκευτικών έγινε από (2) ώρες υποχρεωτικές που ήταν (1) ώρα υποχρεωτική, στη δε Γ΄Λυκείου από (1) ώρα υποχρεωτική που ήταν έγινε (2) ώρες επιλογής. Επισημαίνουμε στο σημείο αυτό την τραγελαφική αντίφαση της Υπουργού, σύμφωνα με την οποία στο ίδιο το Σχέδιο τονίζει ότι «η έννοια του «μονόωρου» μαθήματος δεν υφίσταται στο νέο Λύκειο» και στη συνέχεια η ίδια παραβιάζει αυτό που λέει, με αποτέλεσμα το μοναδικό μάθημα στο Νέο Λύκειο, που μένει με μία ώρα εβδομαδιαίως είναι αυτό των θρησκευτικών της Β΄Λυκείου.
Ως προς τη Γ΄Λυκείου, το μάθημα των θρησκευτικών, εμμέσως πλην σαφώς «εξαφανίζεται», αφού τοποθετείται ως μάθημα επιλογής, μεταξύ άλλων σπουδαίων για τους μαθητές επιλεγομένων, στα οποία εξετάζονται στις πανελλαδικές τους εξετάσεις. Ποιος μαθητής θα αφήσει, για παράδειγμα, ένα επιλεγόμενο μάθημα ειδίκευσης της κατεύθυνσής του π.χ. ειδίκευση στα Λατινικά, στην Ιστορία, στη Χημεία κ.ά και θα προτιμήσει αντ΄ αυτού το μάθημα των θρησκευτικών!
Αναφορικά με την βίαιη και απρόσμενη μετατροπή του τίτλου του μαθήματος σε: «Θρησκεία και κόσμος», έχουμε να παρατηρήσουμε ότι, παρά τις περί του αντιθέτου εξαγγελίες από την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, δεν προηγήθηκε ένας ειλικρινής, εξαντλητικός και ευρύς διάλογος με όλους τους φορείς του θεολογικού κόσμου. Τρανή απόδειξη αυτού είναι ότι τόσο η πολιτική ηγεσία όσο και οι υπηρεσιακοί παράγοντες, αγνόησαν συστηματικά όλες τις επιστολές και παρεμβάσεις του Συνδέσμου μας αλλά και άλλων φορέων του κλάδου μας (Θεολογικές Σχολές, ΠΕΘ, Συνδέσμους Θεολόγων, Συλλόγους Μεταπτυχιακών φοιτητών).
Η όποια αναμόρφωση, βελτίωση ή αλλαγή του τίτλου ή του χαρακτήρα του Θρησκευτικού Μαθήματος, των σκοπών και των στόχων του στο ελληνικό σχολείο έπρεπε να είναι προϊόν ελεύθερης συν-απόφασης, συμμετοχής, διαλόγου και προπαντός σεβασμού στην παράδοση, την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου μας και όχι μονομερής απόφαση, που προαναγγέλθηκε δια στόματος της κυρίας Υπουργού από το βήμα του London School of Economics και στη συνέχεια ανακοινώθηκε, χωρίς, μάλιστα, να διευκρινισθεί, αν και πότε θα γίνει διάλογος και διαβούλευση επ΄ αυτού.
Συντασσόμενοι με το κοινό αίσθημα του ελληνικού λαού, της εκπαιδευτικής κοινότητας, της Ιεραρχίας της Εκκλησίας αλλά και με τη διαπίστωση που έχει κάνει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός ότι τα αίτια της οικονομικής κρίσης είναι αποτέλεσμα πνευματικής και ηθικο-κοινωνικής παρακμής, πιστεύουμε στην αναγκαιότητα μιας πιο πλούσιας και πιο ουσιαστικής ανθρωπιστικής παιδείας στη πατρίδα μας.
Είναι απορίας άξιον, λοιπόν, ότι αντί να ενισχύεται μειώνεται το μάθημα των θρησκευτικών, ένα βασικό κοινωνικό και ανθρωπιστικό μάθημα, το οποίο είναι από τα σπουδαιότερα, αφού μπορεί να προσφέρει στους μαθητές αυτά που η ίδια η υπουργός τονίζει: «αξίες», «συλλογικότητα», «αλληλεγγύη» και «σεβασμό στους άλλους», ενώ ταυτόχρονα μειώνονται και οι πιθανότητες να γίνει ο μαθητής, κατά την Υπουργό, «συνειδητός Έλληνας πολίτης του κόσμου, γνώστης της ταυτότητάς του στο σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον».
Επισημαίνουμε την αναγκαιότητα βελτιώσεων του σχεδίου που είδε το φως της δημοσιότητας και καλούμε την Υπουργό Παιδείας να κρατήσει τις υποσχέσεις της, σχετικά με τη διαβούλευση και τη συζήτηση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι θέσεις μας και να βγει έτσι το τελικό βελτιωμένο Πρόγραμμα του Νέου Λυκείου. Καλούμε επίσης τις ενώσεις του κλάδου μας σε ενότητα και ετοιμότητα για το σκοπό αυτό.

Η Διοικούσα Επιτροπή.